دوزیستان؛ منافقان، شیادان و دروغگویان/ نفرت از جامعه ایران.


گروه خبری فرهنگ رجا: دوزیستان جدیدترین اثر سینمایی برزو نیک نژاد است. کارگردانی که بینندگان او را با سریال های طنزش می شناسند، از «دردسرهای بزرگ» و «بخانمان» تا «آفتاب پرست» که این روزها در حال پخش است.

برزو نیک نژاد این بار به سراغ جامعه ای به نام سینما می رود که منسوخ شده و جامعه ریاکاری و فریب و دروغ را نشان می دهد. جامعه به جای واقعیت بیرونی در ذهن ساخته شده است.

گزارش کردن رجا نیوز; «دوزیستان» بدون مقدمه و معرفی مناسب شخصیت شروع می شود. و مخاطب را درگیر ماجرای سرقت گاوصندوق می کند که نمی داند متعلق به کیست. و هدف از اصلاح آن چیست؟ تماشاگر از همان ابتدا ناپدید می شود، علاوه بر این، نماهای بسیار نزدیک بازیگران و کات سین های متوالی عروسی، سردرگمی بیشتری در ذهن بینندگان ایجاد می کند. این آشفتگی روایی تا پایان فیلم ادامه دارد.

«عطا» با بازی جواد عزتی شخصیت اصلی فیلم است. جوانی از طبقه آسیب پذیر جامعه که بیش از یک قهرمان معمولی فیلم فارسی ما را به یاد می آورد. قهرمانی که از دو نفر دیگر با مهربانی محافظت می کند. حمید و مجتبی با بازی هادی حجاسی فر و پژمان جمشیدی.

«عطا»، «حمید» و «مجتبی» نقشه دزدی از گاوصندوق همسایه ای را می کشند که با ورود شخصیت های جدید به فیلم، با چالش هایی مواجه می شوند. اتفاقاتی که مسیر داستان را تغییر می دهد. مشکلات فیلم هم از همین نقطه شروع شد.

بسیاری از این شخصیت ها به درستی رشد و درمان نشده اند. و در نهایت تبدیل به یک شخصیت رایج شد. این یکی از نقاط ضعف اصلی فیلم است، در واقع نیک نژاد نتوانست شخصیت خود را به مخاطب معرفی کند و اطلاعاتی در مورد گذشته و حال او ارائه دهد، به همین دلیل «شخصیت» برای مخاطب و ما ساخته نشد و با چند نفر مواجه شد. آس و از طریق جوانانی که از خانه و خانواده خود فرار کردند.

علاوه بر این، فیلم در گفتن داستان مشکل دارد. مخاطب هنوز داستان سرقت طاق و انگیزه شخصیت ها و رابطه بین آنها را به درستی درک نکرده است. وقتی «ماریا» وارد داستان می شود، با شخصیت های جدیدی مواجه می شود که مشکلات خودشان را دارند. ماجرای سرقت از گاوصندوق به کلی فراموش شد. و در پایان فیلم کارگردان به یاد می آورد که چگونه داستان را با تلاش برای سرقت گاوصندوق آغاز کرد!

برعکس بسیاری از سوالات در ذهن شنوندگان بی پاسخ مانده است. به عنوان مثال، چرا در بیشتر سکانس های فیلم، نفس عصبی و ناراحت است؟ علت این ناراحتی چیست؟ داستان مادر ایگو و پدرش چیست؟ این به اختصار گفته شد، و چرا نفس در این زمینه اینقدر حساس است؟ رنجش ایگو نسبت به زفی صاحب صندوق امانات و چه رابطه ای بین این دو شخصیت وجود دارد؟

بازیگران فیلم تنها نقطه قوت آن است. بازی بازیگران متناسب با محدودیت های پتانسیل شخصیت خوب بود. با وجود فضای جدی فیلم اما لحظات خنده داری هم هست که بر عهده هادی حجازی فر و سعید پورصمیمی است. که موفق بوده و لحظات جالبی را خلق می کند.

اما تصویری که برزو نیک نژاد از جامعه ایران نمایندگی می کند چیست؟ جامعه ای که فریب می دهد، فریب می دهد و فریب می دهد، خانواده ها در این جامعه از هم گسسته اند و وجود خارجی وجود ندارد. دوستی بی معنی است و مردم فقط به دنبال منافع خود هستند. جایگاه «پدر» با بازی سعید پورصمیمی در دنیای دوزیستان چیست؟ پدر آتا با شخصیتی بی تفاوت. که در جایی از فیلم بین او و آتا توهین و توهین پسرش مشکل دارد. اصرار بر نشان دادن بی مسئولیتی والدین در این جامعه و فرزندانشان بی احترامی آنها طبیعی است. امری که در سینمای ایران بسیار رایج است غیر انسانی و تاسف آور است. البته پیش نمایش هایی هم در «ابد و یک روز» و «مغزهای کوچک زنگ زده» وجود دارد. این فیلم را می توان ادامه نگاه تحقیرآمیز جامعه ایران دانست که در سال های اخیر در سینمای ایران به وجود آمده است.

پایان فیلم یک شگفتی دارد. غافلگیری که اگر درست پرداخت شود و سرنخ هایی به مخاطب بدهد می تواند بسیار موثر باشد. اما در عمل اینطور نیست. تا صحنه ای را برای این پایان غیرقابل پیش بینی آماده کند. سازندگان فیلم تنها به این دیالوگ بسنده کردند. پدر عطا در اواسط فیلم به حمید می گوید: “قورباغه ها به طور طبیعی کثیف هستند. زیر آب می روند.» و حمید پاسخ داد: «این دوزیست دیگر است. نرو تو آب غرق می شود.» دست و پا شکسته است.» این گفتگو به تنهایی برای تصمیم گیری ها کافی نبود. اواسط آخر. فیلم قابل باور است اگر قرار باشد شخصیت در پایان فیلم چنین اقدامات موثری را انجام دهد. مخاطب باید به اندازه کافی به او نزدیک باشد و از انگیزه های او آگاه باشد تا این اتفاق نیفتد و نتیجه آن پایانی تراژیک است که کار را رها می کند.

دوزیستان اثری هدر رفته هستند که بار دیگر بر اهمیت فصل‌های خوب و ویژگی‌های اساسی تأکید می‌کند. که فاقد ضعف بسیاری از فیلم های ایرانی است هر چند با تیمی از بازیگران معروف حتی ممکن است یک موفقیت در باکس آفیس باشد. اما اثر ماندگاری ندارد و پس از مدتی به کلی فراموش می شود.